Tất tần tật về tài chính trong đầu tư mà bạn cần biết trong 16 phút

Trong bài viết này chúng ta sẽ nói về tất cả những gì mà bạn cần biết về tài chính và đầu tư. Để cho các bạn dễ hình dung hơn về tài chính, một số thuật ngữ cơ bản liên quan đến doanh nghiệp và đầu tư vào một doanh nghiệp thì tôi sẽ sử dụng ví dụ về một cái quầy bán trà chanh đi.

Cái ví dụ này sẽ cho các bạn biết là một doanh nghiệp nó hoạt động như thế nào? Một doanh nghiệp nó sẽ tạo ra lợi nhuận ra sao và làm thế nào để huy động vốn để bắt đầu kinh doanh, và cách để có được dòng tiền từ doanh nghiệp mà bạn đang đầu tư.

Ok, bắt đầu thôi. Mọi thứ bắt đầu bằng việc là tôi muốn mở một cái quầy bán trà chanh nhưng mà hiện tại thì không có tiền, nên là tôi sẽ phải huy động vốn từ các nhà đầu tư để bắt đầu kinh doanh.

Bằng cách nào(?) Thì tôi sẽ thành lập một công ty cổ phần, đặt tên là Quán Nước của Nhèo. Công ty này có 1500 cổ phiếu. Tôi sẽ bán 500 cổ phiếu với giá là 1 đồng một cổ phiếu cho một nhà đầu tư, gọi ông này là ông Lóng đi.

Thì ông Lóng, ông ấy bỏ ra 500 đồng để chung vốn với tôi và nắm 1/3 quán nước của Nhèo. Tôi thì bỏ ra ý tưởng và vận hành nó và sở hữu 1000 cổ phiếu có trị giá là 1000đ. Và các bạn lưu ý là nó chỉ giá trị 1000đ thôi nhá chứ không phải là tôi đang có 1000đ tiền mặt trong túi nhá.

Mô hình kinh doanh này của tôi đang có định giá là 1500 đồng, bởi vì nó đang có 1500 cổ phiếu và mỗi cổ phiếu có giá 1 đồng. Giờ thì quán trà chanh của Mèo thì đang có 500 đồng trong tài khoản, nhưng mà để mở quán trà chanh thì cần nhiều hơn thế.

Thế nên là tôi đến gặp ông bạn của tôi tên là Vui Vẻ, và vay 250 đồng từ Vui Vẻ và tôi sẽ trả 10% lã suất mỗi năm cho khoản vay đó. Vậy thì tại sao tôi lại phải đi vay thay vì là bán thêm cổ phiếu trong đấu 1000 cổ phiếu mà tôi đang sở hữu? Bởi vì cái việc đi vay này giúp tôi giữ lại được nhiều cổ phần hơn cho mình, mà nếu việc kinh doanh thành công thì tôi sẽ có được tỉ lệ phần trăm lợi nhuận lớn hơn.

Rồi! Sau một loạt những hành động thì doanh nghiệp của tôi đang trông như nào trên giấy? Thì ở đây chúng ta sẽ xem một thứ là bảng cân đối kế toán. Cái bảng cân đối kế toán này sẽ cho biết tình hình tài sản của bạn đang là bao nhiêu, tình hình nợ phải trả là bao nhiêu và giá trị còn lại của vốn chủ sở hữu là bao nhiêu?

Về tài sản thì hiện tại tôi đang có 750 đồng tiền mặt, trong đó thì có 500 đồng là huy động được từ Lóng, 250 đồng vay được từ Vui Vẻ và tài sản của tôi thì còn có 1000đ lợi thế thương mại. Cái phần này đại diện cho 1000 cổ phiếu của tôi trong công ty, nhưng mà chưa được chuyển đổi thành tiền mặt. Về nợ, thì tôi chỉ có một khoản nợ là 250 đồng với Vui Vẻ. Như vậy thì lấy 1750 bên tài sản trừ đi 250.000đ bên nợ phải trả, thì chúng ta đang có 1500 đồng vốn chủ sở hữu.

Có tiền rồi thì phải mua một cái xe đẩy để đứng bán nước đúng không? Thì ở đây tôi giả sử là nó tốn 300 đồng đi. Cái đó nó gọi là tài sản cố định. Thì đây là cái tài sản sẽ tạo ra doanh thu cho doanh nghiệp của tôi. Sau đấy thì tôi sẽ cần mua một ít hàng tồn kho để làm ra cốc trà chanh như là chanh này, đường này, cốc này, vân vân. Và tôi giả sử cái đống tồn kho tốn 200 đồng và nó sẽ đủ để bán được 800 cốc.

Nhìn lại bảng cân đối kế toán thì tiền mặt của công ty bây giờ giảm còn 250 đồng nhưng mà công ty giờ đã có tài sản cố định là 300 đồng. Hàng tồn kho có giá là 200 đồng. Lợi thế thương mại thì vẫn không đổi, vẫn là 1000đ. Công ty thì vẫn nợ 250 đồng và như vậy thì giá trị vốn chủ sở hữu vẫn là 1500 đồng.

Nhưng mà thực ra là công ty vẫn chưa kiếm ra tiền đâu. Tất cả những gì mà tôi vừa làm chỉ là dùng tiền mặt để mua những cái tài sản khác cần cho việc kinh doanh thôi.

Ok! Bây giờ kinh doanh đi. Giả sử là công ty bán được 800 cốc trà chanh với giá 1 đồng thì suy ra là doanh thu mỗi năm của công ty là 800 đồng. Bây giờ chúng ta sẽ nhìn vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (P&L - Profit and Loss Statement) hoặc Báo cáo thu nhập (IS - Income Statement). Cái báo cáo này cho biết doanh thu của công ty là bao nhiêu, khả năng sinh lời thế nào, khoản chi phí bao gồm những cái gì và còn lại bao nhiêu lợi nhuận cho chủ sở hữu.

Thì tôi có một cái quầy bán trà chanh tạo ra doanh thu là 800 đồng/ năm. Chi phí để sản xuất ra nó gọi là giá vốn là 200 đồng bỏ ra cho hàng tồn kho ban đầu này. Rồi là chi phí khấu hao cho xe đẩy là 60 đồng này.

Ở đây sẽ phát sinh một câu hỏi là tại sao lại ghi nhận khấu hao như vậy mà không ghi thẳng chi phí 300 đồng cho xe đẩy. Bởi vì là xe đẩy đó, doanh nghiệp không dùng một lần và bỏ đi như hàng tồn kho mà nó có tính hoạt động lâu dài.

Vì vậy thì ghi chi phí một cục sẽ khiến lợi nhuận doanh nghiệp nó bị sụt giảm mạnh. Các năm tiếp theo thì lại không ghi chi phí trong khi doanh nghiệp thì vẫn đang sử dụng cái xe đấy. Vậy nên là chúng ta mới có chi phí khấu hao. Tại vì cái xe đẩy thì nó không thể nào tồn tại mãi được, sẽ có lúc nó hỏng hóc và không dùng được nữa.

Ở đây tôi giả sử là 5 năm đi thì chúng ta có chi phí cho việc sử dụng cái xe đẩy đó là 300 chia 5 là 60 đồng mỗi năm. Chi phí tiếp theo là cho nhân viên để đứng pha trà tiếp khách các thứ. Giả sử là 530 đồng đi.

Như vậy thì lợi nhuận trước thuế và lãi vay hay còn gọi là EBIT của chúng ta là 10 đồng. Bên lợi nhuận trước thuế và lãi vay của công ty đang là 10 chia 800 là 1,3%. Từ giờ tôi gọi là EBIT cho nhanh nhá.

Bây giờ thì còn phải trả lãi vay 25 đồng nữa. Kết quả là lợi nhuận trước thế của chúng ta là -15 đồng. Tức là đang lỗ. Đấy! Giả sử công ty có thể tăng giá thêm 0,5 đồng trên một cốc trà chanh và mở thêm một cửa hàng mới mỗi năm.

Riêng năm thứ năm thì mở thêm ba cái. Thì đây sẽ là bức tranh doanh thu của công ty trong 5 năm tới. Trung bình 5 năm này, thì doanh thu công ty tăng khoảng tầm +5% đến +7% mỗi năm. Cái này gọi là CAG là tốc độ tăng trưởng bình quân mỗi năm.

Giá vốn hàng bán giả sử tăng lên 1700 đồng vào năm thứ năm đi. Bởi vì công ty của bạn bán được nhiều hàng hơn thì chi phí cũng phải tăng lên, và chi phí khấu hao cũng tăng lên. Bởi vì bây giờ có nhiều xe đẩy hoạt động hơn rồi thì chi phí nhân công cũng tăng theo tương tự, thì EBIT và biên EBIT của công ty tại năm thứ năm sẽ lần lượt là 2311 đồng và 28,6% một mức rất là hấp dẫn.

Lúc này còn lãi rồi thì công ty sẽ phải trả thêm thuế nữa. Giờ thì chúng ta nhìn qua một chút vào cái Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Cash Flow Statement - CFS) ở công ty. Báo cáo này sẽ cho biết là công ty tạo ra bao nhiêu tiền trong một giai đoạn.

Nhìn vào đây có thể thấy là sau 5 năm hoạt động thì công ty đã tăng từ 500 đồng tiền mặt ở năm đầu, lên hơn 2000đ tiền mặt ở năm thứ năm. Về bảng cân đối kế toán, thì ở năm đầu tiên sau khi lỗ 10 đồng thì vốn chủ sở hữu chỉ còn là 1490 đồng. Nhưng mà khi mà công ty hoạt động ngày càng tốt hơn, lãi càng cao hơn, kiếm được nhiều tiền hơn để cộng vào bên tài sản ấy, trong khi đó nợ không đổi thì kết quả là vốn chủ của công ty tăng lên 4000đ.

Vậy thì làm thế nào để biết được một công ty kinh doanh tốt hay là xấu? Nó sẽ không chỉ đơn giản nhìn đơn lẻ và lợi nhuận hay là doanh thu hay là vốn chủ, mà nó sẽ đặt nhiều yếu tố lên bàn cân để nhìn tương quan lẫn nhau. Một cách để làm điều này là xem công ty đó tạo ra bao nhiêu lợi nhuận so với số tiền mà chủ sở hữu đã bỏ ra.

Quán trà chanh của chúng ta được định giá là 1500 đồng ban đầu. Vào năm thứ năm thì lợi nhuận công ty là 1500 đồng. Như vậy thì lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu là hơn 100%. Công ty bỏ ra 2100 đồng để mua bảy cái xe đẩy là thứ đem lại 2336 đồng trong năm thứ năm.

Như vậy thì lợi nhuận trên vốn đầu tư của công ty là 111%. Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu của công ty tăng từ 0,06 đồng ở năm đầu tiên lên 1 đồng vào năm thứ năm, tương đương với mức tăng là 155% mỗi năm trong vòng 5 năm.

Về khả năng sinh lời thì biên lợi nhuận ở quán nước tăng từ 1,3% lên 28,6%. Vậy thì những người đã cấp vốn cho công ty ban đầu được nhận bao nhiêu tiền? Vui Vẻ đã cho công ty vay 250 đồng và nhận lãi 10% mỗi năm thì không nói rồi. Còn Lóng thì sao?

Lóng đã mua cổ phần ở công ty ban đầu bỏ ra 500 đồng để mua 500 cổ phần. Lợi nhuận vào năm thứ năm của Lóng là 500 đồng. Bởi vì mỗi cổ phiếu sinh lời 1 đồng mà như vậy thì lãi của Lóng là 100% sau 5 năm. Con số rất là cao so với 10% của Vui Vẻ. Vậy thì tại sao Lóng lại kiếm được nhiều lợi nhuận hơn Vui Vẻ?

Lý do là vì thằng Lóng nó chấp nhận nhiều rủi ro hơn. Nếu mà công ty kinh doanh tệ và phá sản ấy thì Vui Vẻ, người cho vay sẽ ở thứ tự ưu tiên cao hơn khi mà thanh lý tài sản. Tức là nếu mà phá sản nhá và công ty bán toàn bộ tài sản đi chỉ được có 250 đồng thôi thì cái số tiền đó phải được thanh toán cho cái thằng Vui Vẻ trước. Còn thằng Lóng thì chịu không được nhận đồng nào.

Thì các bạn cũng có thể thấy rõ cái thứ tự ưu tiên thanh toán này ở trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, khi mà công ty sẽ phải trả lãi vay trước rồi mới tới lợi nhuận sau thuế. Chính là cái lợi nhuận mà cổ đông như Lóng được nhận ấy.

Vậy thì đâu là điểm khác biệt giữa nợ vay và vốn chủ sở hữu?

So với vốn chủ thì nợ vay là một cái khoản đầu tư an toàn hơn. Bởi vì nếu mà có vấn đề gì xảy ra thì bạn luôn được thanh toán trước các chủ sở hữu. Nhưng mà đổi lại thì lợi nhuận của bạn sẽ bị giới hạn. Và ngược lại với khoản đầu tư vào vốn chủ tức là mua cổ phiếu ấy thì lợi nhuận của bạn sẽ không bị giới hạn.

Bởi vì công ty làm ra càng nhiều lợi nhuận thì phần sở hữu của bạn sẽ càng nhiều. Nhưng mà rủi ro cũng sẽ cao hơn và bạn hoàn toàn có thể mất sạch số tiền nếu mà công ty phá sản. Thế thì tại sao cái thằng chủ nợ là thằng Vui Vẻ nó lại chỉ chấp nhận lợi nhuận là 10% trong khi nếu đầu tư vào cổ phiếu thì lợi nhuận sẽ cao hơn rất nhiều.

Câu trả lời là khi mà công ty mới thành lập và chưa hoạt động được bao nhiêu lâu ấy thì cũng không chắc là công ty đấy có thành công hay không, nên là Vui Vẻ chấp nhận một cái mức rủi ro thấp hơn bằng việc cho vay và trong trường hợp tệ nhất đi, nếu công ty thất bại phá sản thì cái việc thanh lý tài sản của công ty sẽ đủ để trả lại cho Vui Vẻ khoản vay.

Còn về Lóng thì khác. Lóng cược vào khả năng sinh lời của công ty, chấp nhận rủi ro là có thể mất trắng số tiền đầu tư. Nhưng mà nếu công ty thành công thì lợi nhuận của Lóng sẽ là vô biên.

Tiện ở đây chúng ta nói một chút về rủi ro đi. Một cách phân tích về rủi ro là so sánh rủi ro mà bạn phải chịu so với những cái lựa chọn thay thế khác. Cái này nó cũng hơi liên quan đến chi phí cơ hội đấy.

Ví dụ đi, bạn có thể đầu tư vào trái phiếu chính phủ, tức là bạn đang cho chính phủ vay đấy. Mà chính phủ thì được coi là rất là an toàn và gần như là không có rủi ro vỡ nợ. Vậy nên là lãi suất bạn nhận được chỉ là khoảng 3%. Đây được coi là một cái mức lãi suất phi rủi ro.

Nếu có một công ty nào chào hàng là cho chúng tôi vay đi, tôi sẽ trả bạn 3% lãi mỗi năm ấy thì chắc chắn đấy không phải là một khoản đầu tư thông minh. Bởi vì cho doanh nghiệp này vay thì chắc chắn xác suất họ vỡ nợ sẽ cao hơn xác suất vỡ nợ của chính phủ là rất nhiều.

Nếu bạn cho quán trà chanh của Nhèo vay và nhận lãi 10% mỗi năm, thì 7% là phần chênh giữa lãi suất cho chính phủ vay và cho doanh nghiệp vay. Thì cái 7% này được gọi là phần bù rủi ro vỡ nợ. Tức là phần lợi nhuận bạn được nhận thêm, tương ứng với cái phần rủi ro phải chịu khi mà cho doanh nghiệp vay.

Những nhà đầu tư và cổ phiếu của doanh nghiệp thì sẽ suy nghĩ tương tự như vậy. Rủi ro của doanh nghiệp càng cao thì họ sẽ càng yêu cầu lãi càng cao. Nếu rủi ro càng thấp thì họ cũng sẽ không có quyền để đòi lãi nhiều. Những người đầu tư vào cổ phần công ty thì sẽ không nhận được lãi suất giống như những chủ nợ, mà họ sẽ kỳ vọng nhận được một cái thứ gọi là cổ tức. Đây là một cái phần lợi nhuận nhận được từ việc kinh doanh của công ty.

Ok! Trong đoạn tiếp theo chúng ta sẽ nói một chút về huy động vốn. Ban đầu thì tôi thành lập cái doanh nghiệp trà chanh này với mục đích chỉ là kiếm tiền thôi. Xong rồi tôi thuê người về làm mua sắm tài sản, mua nguyên vật liệu, phát triển công ty. Xong rồi giá trị công ty tăng lên.

Thế thì tiền của tôi nằm ở đâu? Giả sử là sau khi làm ăn phát triển tôi muốn mua một căn nhà với giá 4.000đ đi thì có những cách nào để tôi rút tiền từ doanh nghiệp ra để tự thưởng bản thân một ngôi nhà không?

Thì cách đầu tiên là trả cổ tức. Tức là thay vì tôi dùng lợi nhuận làm ra mỗi năm để tái đầu tư vào doanh nghiệp, mua thêm xe đẩy nước tranh thì bây giờ tôi có thể dùng lợi nhuận đó chia cổ thức cho các cổ đông. Và cụ thể cổ đồng ở đây là cái thằng Lóng của tôi.

Và tin tốt là bây giờ tôi đã có tiền trong túi rồi. Có thể mua bất cứ thứ gì mà tôi thích. Nhưng mà đổi lại thì sẽ không có tiền để tái đầu tư vào công ty và công ty sẽ phát triển chậm hơn. Vậy nên là cái hình thức trả cổ tức này thì thường nó dành cho những cái doanh nghiệp đã phát triển rồi, và còn có ít dư địa tăng trưởng nữa thì họ mới trả cổ tức cho cổ đông.

Thế thì có cách nào khác để công ty vừa có tiền đầu tư tăng trưởng cho tương lai mà chính các chủ sở hữu của nó cũng có tiền không? Câu trả lời là "Có", bằng cách là bán đi toàn bộ doanh nghiệp của bạn.

Giả sử nhá, có một cái chuỗi trà chanh khác to hơn, muốn mua lại quán trà chanh của thằng Nhèo này, thì nếu mà tôi bán cả công ty đi thì ngay lập tức tôi có tiền trong túi. Nhưng mà đổi lại tôi sẽ mất toàn bộ lợi nhuận trong tương lai của công ty. Thì một lựa chọn khác là tôi có thể bán một phần ở công ty thôi thông qua hai cách.

Một là tìm một nhà đầu tư để bán, hai là tìm tất cả các nhà đầu tư để bán hay còn gọi là chào bán công ty ra công chúng lần đầu hay còn gọi là IPO (Initial Public Offering) ấy, tức là cho lên sàn.

Đấy, khi mà tôi quyết định IPO cái chuỗi trà chanh của tôi, thì tôi sẽ phải công bố rất là nhiều thông tin về hoạt động kinh doanh của mình cho công chúng biết này, để họ quyết định xem là họ có muốn mua cổ phiếu của tôi hay không.

Nếu mà họ không biết gì về doanh nghiệp của tôi thì chắc chắn họ sẽ không mua. Nhưng mà nếu mà bạn vượt qua được tất cả những cái rắc rối, những cái giườm già thủ tục của việc IPO ấy, thì chúc mừng bạn sẽ có tiền đút túi để mua nhà mua xe mà vẫn giữ được công ty cho mình.

Nhưng mà trước khi mà tôi quyết định IPO công ty thì tôi phải biết được là công ty của tôi có định giá là bao nhiêu. Một cách đơn giản để định giá là xem các công ty tương đồng với tôi đang có định giá là bao nhiêu.

Ví dụ như là cái quầy trà chanh của tôi thì có thể xem các công ty bán trà chanh khác đang được bán với mức giá bao nhiêu. Có thể là năm lần lợi nhuận mỗi năm. Giả sử là có ba quầy trà chanh tương tự như tôi được định giá bằng bảy lần lợi nhuận mỗi năm. Thì quầy trà chanh của tôi đang có lợi nhuận một năm khoảng tầm 2300 đồng.

Chúng ta lấy 2300 nhân với 7 thì sẽ ra được cái định giá quán nước của Nhèo là hơn 16.000đ. Lấy 16.100 đồng chia cho số lượng cổ phiếu của công ty là 1500 thì chúng ta có giá cổ phiếu là 10,7 đồng.

Thì để mua được cái ngôi nhà có giá 4000 đồng mà tôi ao ước, thì cần phải bán ra ít nhất là 373 cổ phiếu công ty. Thì điều này sẽ làm giảm tỉ lệ sở hữu của tôi ở công ty xuống. Hiện tại thì tôi đang nắm 1000 cổ phiếu trên tổng 1500 cổ phiếu. Tôi bán 2/3 công ty tức là bán 373 cổ phiếu đi thì tỉ lệ sở hữu của tôi giảm còn 41,8%.

Một cái lợi ích khác của IPO đem lại là cái tính thanh khoản của cổ phiếu. Điều này giúp tôi có thể dễ dàng bán cổ phần tại công ty bằng cách là xem bảng điện hàng ngày, xem công ty có giá bao nhiêu và bán nó đi, chứ không phải đi tìm nhà đầu tư rồi thỏa thuận giá rồi thẩm định tài sản rồi tỉ ti các thứ khác nữa.

Ok, bây giờ chúng ta có thể gọi là dừng dừng lại cái tiệm trà chanh ở đây rồi. Cái ví dụ về quầy trà chanh vừa rồi ấ sẽ giúp các bạn có một cái cảm quan ban đầu về kinh doanh, về tài chính trong đầu tư, về định giá, về lợi nhuận và rủi ro.

9 Nguyên tắc đầu tư thành công là gì?

Ok, đó là câu chuyện của tài chính. Tiếp theo thì chúng ta sẽ nói về một chút những cái nguyên tắc để có thể đầu tư thành công. Thì theo chúng tôi tổng hợp vào góp nhặt cũng như là kinh nghiệm cá nhân ấy thì sẽ có chín nguyên tắc sau đây.

- Nguyên tắc đầu tiên là chỉ đầu tư vào những doanh nghiệp đại chúng đã niêm biết trên sàn chứng khoán. Thì tại sao lại như thế? Sẽ có bốn lý do cho việc này. Lý do đầu tiên là những doanh nghiệp mà đã niêm biết trên sàn chứng khoán ấy thì thường có hoạt động kinh doanh ổn định rồi, họ cũng đã thành công ở một mức nào đó rồi mới IPO và trở thành công ty đại chúng.

Tiếp theo ấy là những công ty đã niêm biết ấy thì sẽ có tính thanh khoản. Tức là nếu bạn cần tiền thì bạn có thể bán cổ phiếu trên sàn và ngay lập tức thu tiền về túi. Chứ còn nếu mà những cái công ty mà chưa niêm yết, thì lúc đấy bạn sẽ phải tìm người để mua cổ phần của bạn. Thương lượng giá mua giá bán và cái quá trình này tốn khá là nhiều thời gian.

Tiếp theo thì có một khái niệm là tính bất cân xứng về thông tin. Khi một doanh nghiệp niêm yết thì họ sẽ phải công bố rất là nhiều thông tin về tình hình kinh doanh, tình hình tài chính rồi là trả lời những câu hỏi của cổ đông. Thì điều này sẽ giúp bạn nắm rõ được doanh nghiệp đang làm ăn ra sao để có thể ra những quyết định đúng đắn hơn.

Nhưng mà với các công ty cho đại chúng ấy, thì họ sẽ không có những cái ràng buộc từ luật pháp về việc phải công bố thông tin. Vì vậy thì với số đông chúng ta như tôi với bạn thì khó lòng mà nắm bắt được đầy đủ về tình hình kinh doanh của một doanh nghiệp được.

Và đó là nguyên tắc đầu tiên là chỉ đầu tư vào doanh nghiệp đại chúng có niêm yết trên sàn. Trừ khi là bạn có kiểu người quen mới làm ăn, kiểu rất là tin tưởng và người ta và mình biết thực sự là người ta làm ăn rất là ngon ấy thì bạn mới nên chơi cái cây kèo kia thôi.

- Nguyên tắc thứ hai là phải hiểu doanh nghiệp đang kinh doanh cái gì và kiếm lợi nhuận như thế nào? Nếu hoạt động kinh doanh của họ quá là phức tạp thì khả năng cao là bạn không hiểu được các rủi ro tới mô hình kinh doanh đó. Để giải quyết vấn đề này thì chúng tôi có làm series phân tích 300 doanh nghiệp để bạn không phải làm.

Thì series này sẽ cung cấp những cái phân tích chi tiết về mô hình kinh doanh của doanh nghiệp, về những thứ bạn cần theo dõi khi mà đầu tư vào doanh nghiệp. Tôi có để đường link ở dưới phần cuối để các bạn có thể bấm vào xem.

- Nguyên tắc thứ ba là phải mua ở mức giá hợp lý. Thì thực ra là cái này nó cũng kiểu trẻ con nó cũng biết ấy. Một công ty kinh doanh tốt này, lợi nhuận tăng trưởng mạnh nhưng mà bạn phải trả quá nhiều tiền cho doanh nghiệp đó, thì cái phần lợi nhuận tiềm năng của bạn sẽ bị giảm đi đáng kể.

- Nguyên tắc thứ tư là chỉ nên đầu tư vào những doanh nghiệp có thể tồn tại vĩnh viễn. Một trong những cái mục tiêu lớn nhất của nhà đầu tư ấy là tận dụng được lãi kép. Mà lãi kép muốn hiệu quả thì cần rất là nhiều thời gian. Nếu mà doanh nghiệp bạn muốn đầu tư vào có rủi ro sẽ sập trong 5 đến 10 năm tới thì đó sẽ không phải là một khoản đầu tư quá là hời.

Thế thì câu hỏi là mô hình kinh doanh nào có thể tồn tại vĩnh viễn được? Có ba tiêu chí để xem là một doanh nghiệp có khả năng tồn tại vĩnh viễn không.

Đầu tiên là doanh nghiệp nó phải bán một cái sản phẩm mà loài người cần nó. Rồi là họ phải bán một cái sản phẩm có tính độc nhất và họ phải có một cái tệp khách hàng trung thành rất là lớn. Những cái doanh nghiệp mà bán những cái thứ trên trời người ta chưa cần ấy, thì khá khó lòng mà tồn tại được. Hoặc là cái xu hướng sau này mà nó không cần cái đấy nữa ấy thì cũng khó mà đầu tư vào được.

- Nguyên tắc thứ năm là tìm một công ty có mức nợ vay ở mức phù hợp. Quay lại với cái quầy trà chanh ở đầu bài viết, thì nếu doanh nghiệp mà vay tới 1000đ thì chỉ cần thị trường nước chanh bị ảnh hưởng tiêu cực thôi, thì áp lực lãi vay sẽ khiến doanh nghiệp này phải phá sản trong những năm khó khăn đấy.

- Nguyên tắc thứ sáu là đầu tư vào doanh nghiệp trong ngành mà có rào cản gia nhập cao. Rào cản gia nhập tức là ví dụ người khác khó có thể làm được như người ta ấy. Thì những cái rào cản gia nhập có thể là từ pháp lý này, tức là luật không cho phép thành lập công ty trong ngành đó nữa này. Hay là muốn gia nhập ngành thì phải đầu tư rất là nhiều tiền. Thì đó cũng là một cái rào cản về gia nhập cao.

Ngành Thực phẩm và Đồ uống (FnB - Food and Beverage) hay là Ngành sản xuất nội dung trên YouTube (Content Creator - Người sáng tạo nội dung - hoặc Content Marketing) này là một cái ví dụ về ngành có rào cản gia nhập thấp. Tại vì ai cũng có thể làm được. Nhưng mà vì rào cản gia nhập thấp nên là cái tính cạnh tranh rất là cao. Phải thực sự làm tốt thì mới làm được.

- Nguyên tắc thứ bảy là đầu tư vào doanh nghiệp mà ít chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoại cảnh mà bạn không thể kiểm soát được. Một vài yếu tố bạn không thể kiểm soát nhưng mà lại có ảnh hưởng rất lớn đến doanh nghiệp là chiến tranh này, là thiên tai bão lũ này thì chúng ta sẽ muốn tìm một doanh nghiệp mà gần như là miễn nhiễm với những cái gì bất ổn đang xảy ra trên thế giới.

Thực ra cái này nó cũng hơi tương đương với kiểu là đầu tư vào một doanh nghiệp mà bán một sản phẩm ai cũng cần ấy, như là doanh nghiệp gạo chẳng hạn thì lúc nào người ta cũng cần ăn cần uống kiểu kiểu như thế.

- Nguyên tắc thứ tám là đầu tư vào một doanh nghiệp có chi phí tái đầu tư thấp. Quay lại với ví dụ về quầy trà chanh ở đầu bài viết thì để tái đầu tư mở rộng hoạt động doanh nghiệp chỉ cần mua thêm cái xe đẩy và chi phí đầu tư xe đẩy thì lại rẻ chỉ khoảng tầm 300 đồng.

Nhưng mà nếu mà công ty muốn tái đầu tư mở rộng sản xuất mà lại ngốn lượng tiền mặt tương đương 80% tài sản và 4 năm xây dựng nhà máy, thì rõ ràng đó là một doanh nghiệp khó tăng trưởng. Không phải là không thể tăng trưởng nhá nhưng mà là khó để mở rộng thôi.

- Nguyên tắc thứ chín, cuối cùng là tránh những công ty mà chơi không đẹp với những cổ đông nhỏ lẻ như tôi với bạn. Đây thường là những công ty mà phần lớn cổ phần bị chi phối bởi một hoặc là một nhóm cổ đông duy nhất. Và vì vậy nên là họ có quyền kiểm soát rất lớn tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Và rất là có thể những quyết định của họ không nhằm tạo ra giá trị cho những cổ đông nhỏ lẻ mà lại nhằm cái việc là đút tiền vào túi riêng của họ.

Một cái ví dụ cho việc này là không trả cổ tức trong nhiều năm dù ngành không còn tăng trưởng và nhu cầu tái đầu tư thì không có. Tóm lại, chín nguyên tắc vừa rồi thì cũng là toàn bộ những gì mà tôi muốn chia sẻ với các bạn về tài chính và đầu tư. Tôi là Nhào. Đừng quên đăng ký để không bỏ lỡ bất kỳ bài viết nào.

Nội dung bản quyền bởi Mèo Giải Thích