4 cái bẫy tài chính vô hình đang khóa chặt bạn ở tầng đáy xã hội

Bạn nghèo vì bạn bị khóa trong một cấu trúc mà bạn không thể nhìn thấy, và điều nguy hiểm nhất không phải là nghèo tiền mà là nghèo lựa chọn. Khi bạn không có lựa chọn, bạn buộc phải chấp nhận. Chấp nhận mức lương thấp, chấp nhận môi trường độc hại, chấp nhận đánh đổi sức khỏe để tồn tại và bạn gọi đó là cuộc sống thực tế.

Có bốn cái bẫy vô hình đang giữ bạn ở tầng đáy xã hội. Chúng không ồn ào, không đe dọa, không ép buộc. Chúng rất dễ chịu, rất hợp lý, rất bình thường, và chính vì thế bạn không bao giờ nhận ra mình đang mắc kẹt.

Bẫy đầu tiên, giải trí mị dân, thuốc an thần của người trưởng thành.

Sau một ngày làm việc mệt mỏi, bạn mở điện thoại, bạn nói chỉ xem chút thôi, một chút đó thành 1 giờ, rồi 2 giờ, rồi 3 giờ. Video ngắn, tin tức giật gân, hài nhảm, drama. Bạn cười, bạn quên mệt, bạn cảm thấy mình đang sống nhưng thực tế bạn đang tiêu thụ dopamin rè tiền.

Não bạn được thiết kế để phản ứng với phần thưởng nhanh. Nội dung ngắn liên tục kích thích hệ thần kinh khiến bạn quen với nhịp độ cao, dồn dập. Hệ quả là bạn mất khả năng tập trung sâu. Mà tập trung sâu là nền tảng để học kỹ năng giá trị cao.

Thị trường không trả tiền cho người tiêu thụ nội dung. Thị trường trả tiền cho người giải quyết vấn đề. Để giải quyết vấn đề phức tạp, bạn cần thời gian tập trung giải. Nhưng nếu mỗi ngày bạn dành từ ba cho bốn tiếng cho nội dung vô thức, bạn đang cắt nhỏ khả năng phát triển của mình.

Hãy tính rất lạnh lùng. 3 tiếng mỗi ngày là hơn 1000 tiếng mỗi năm. 10 năm là hơn 10.000 tiếng. Trong đó, 10.000 tiếng đủ để bạn thành thạo một lĩnh vực có thể nâng thu nhập lên gấp đôi hoặc gấp ba.

Nhưng thay vì xây tài sản kỹ năng, bạn xây thói quen tiêu thụ. Khoảng cách giai cấp không hình thành trong giờ làm việc, nó hình thành sau giờ làm. Khi một người chọn học thêm, người khác chọn lướt thêm.

Bẫy thứ hai, vòng quay chuột chạy.

Bạn làm 10 đến 12 tiếng một ngày, bạn tăng ca, bạn nhận việc ngoài giờ, bạn rất chăm chỉ. Nhưng cấu trúc thu nhập của bạn vẫn là tuyến tính, một giờ đổi một khoản tiền. Thu nhập của bạn có trần, trần thời gian và trần sức khỏe.

Khi bạn mệt hơn, bạn kiếm nhiều hơn một chút, nhưng bạn không xây được thứ gì tồn tại khi bạn dừng lại. Người ở tầng cao hơn không nhất thiết làm nhiều giờ hơn. Họ xây tài sản. Tài sản là thứ tạo ra dòng tiền mà không cần bạn có mặt liên tục.

Đó có thể là đầu tư tài chính, cổ phần kinh doanh, sản phẩm số, thương hiệu cá nhân. Điểm chung là chúng tách dần thu nhập khỏi thời gian trực tiếp. Nếu bạn ngừng làm việc một tháng, tiền có còn vào không? Nếu câu trả lời là không, bạn đang hoàn toàn phụ thuộc vào lao động.

Phụ thuộc đồng nghĩa với mong manh. Chỉ cần một biến cố nhỏ như mất việc, bệnh tật hay khủng hoảng, toàn bộ hệ thống tài chính cá nhân của bạn sẽ rung lắc dữ dội. Thực tế, bạn không lười, bạn chỉ đang bị khóa chặt trong một bẫy tài chính vô hình, đây là một cấu trúc tiêu thụ và vận hành không cho phép bạn tích lũy đủ nhanh để bứt phá.

Bẫy thứ ba, ngục tù tư duy.

Không ai trói bạn, nhưng bạn tự giới hạn mình bằng niềm tin, đầu tư rủi ro, kinh doanh dành cho người khác. Mình không giỏi về tiền. Những câu đó nghe có vẻ khiêm tốn, nhưng thực chất chúng là giới hạn.

Nếu bạn không tin mình có thể học về tiền, bạn sẽ không học. Nếu bạn tin ổn định quan trọng hơn tăng trưởng, bạn sẽ luôn chọn an toàn, và mỗi lần bạn chọn an toàn quen thuộc, bạn củng cố thêm cái lồng vô hình quanh mình.

Tầng lớp trước hết là cấu trúc tư duy. Người nghèo nghĩ theo chu kỳ tháng, người trung lưu nghĩ theo năm, người giàu nghĩ theo thập kỷ. Khác biệt không chỉ ở tiền mà ở thời gian họ nhìn về phía trước. Nếu bạn chỉ nghĩ đến lương tháng này, bạn sẽ tối ưu hóa tháng này. Nếu bạn nghĩ đến 10 năm tới, bạn sẽ chấp nhận hy sinh một phần hiện tại để đổi lấy tự do dài hạn.

Bẫy thứ tư, tiêu dùng phô trương.

Bạn được dạy rằng, bạn mua cái gì thì bạn thuộc về tầng lớp đó. Điện thoại mới, cà phê thương hiệu, du lịch checkin. Mỗi lần mua, bạn cảm thấy mình tiến bộ. Nhưng nếu thu nhập của bạn chưa đủ cao, mà mức sống đã tiệm cận tầng trung lưu, bạn đang vay mượn hình ảnh tương lai bằng tiền của hiện tại, thậm chí bằng tiền của tương lai qua trả góp và thẻ tín dụng.

Nguyên tắc tài chính cực kỳ đơn giản. Chênh lệch giữa thu nhập và chi tiêu chính là hạt giống của tự do. Không có chênh lệch, không có vốn. Không có vốn, không có đầu tư. Không có đầu tư, không có tài sản. Không có tài sản, bạn mãi bán thời gian. Bốn cái bẫy này liên kết với nhau thành một vòng lặp kín.

Bạn làm việc mệt mỏi trong vòng quay chuột chạy. Bạn giải trí để quên mệt mỏi. Bạn tiêu tiền để tự thưởng. Bạn không còn tiền và thời gian để xây tài sản. Bạn giữ tư duy cũ vì không tiếp xúc môi trường mới và vòng lặp tiếp tục.

Nếu bạn nhận ra mình trong đó, đừng hoảng. Nhận ra là bước đầu. Nhưng nếu bạn chỉ nhận ra mà không hành động, 5 năm nữa bạn vẫn ở đây. Ở phần tiếp theo, chúng ta sẽ bóc tách sâu hơn cấu trúc tài chính và chiến lược cụ thể để bắt đầu tháo từng cái bẫy một.

Nếu phần trước là nhận diện bẫy thì phần này là mổ sẻ cơ chế vận hành của chúng. Bởi vì bạn không thể thoát khỏi thứ bạn không hiểu rõ. Trước hết hãy nói về thời gian như một loại vốn. Phần lớn mọi người chỉ nhìn tiền như vốn, nhưng với người trẻ, thời gian mới là loại vốn mạnh nhất.

Thời gian có thể chuyển hóa thành kỹ năng, kỹ năng chuyển hóa thành thu nhập, thu nhập chuyển hóa thành tài sản, tài sản chuyển hóa thành tự do. Nhưng nếu thời gian của bạn bị tiêu hao vào giải trí vô thức và làm việc cường độ cao chỉ để duy trì cuộc sống, chuỗi chuyển hóa đó bị đứt ngay từ đầu.

Giải trí không xấu, nhưng giải trí vô thức là rò rỉ vốn thời gian. Mỗi tối bạn mệt mỏi và chọn nội dung dễ tiêu thụ. Thay vì đầu tư vào bản thân, bạn đang gửi một thông điệp cho chính mình. Sự thoải mái hiện tại quan trọng hơn tương lai. Vấn đề là tương lai không tự nhiên tốt lên chỉ vì bạn làm việc chăm chỉ. Nó tốt lên khi bạn có chiến lược.

Thu nhập tuyến tính và thu nhập đòn bẩy.

Bây giờ nhìn vào cấu trúc thu nhập có hai loại chính: thu nhập tuyến tính và thu nhập đòn bẩy. Thu nhập tuyến tính phụ thuộc trực tiếp vào thời gian và sức lao động của bạn. Đây là mô hình của phần lớn người ở tầng đáy và một phần trung lưu. Nếu bạn làm nhiều hơn, bạn kiếm nhiều hơn. Nếu bạn ngừng làm, thu nhập dừng lại, thu nhập đòn bẩy tách dần tiền khỏi thời gian.

Một lần xây dựng, nhiều lần hưởng lợi. Ví dụ, bạn xây một khóa học, viết một cuốn sách, đầu tư vào cổ phiếu, góp vốn vào một dự án. Ban đầu bạn vẫn phải bỏ thời gian và công sức, nhưng sau đó thu nhập không còn phụ thuộc hoàn toàn vào từng giờ bạn làm việc.

Thăng hạng giai cấp thực chất là quá trình chuyển dịch dần từ thu nhập tuyến tính sang thu nhập đòn bẩy. Nhưng điều đó đòi hỏi vốn, cả vốn tiền và vốn kỹ năng.

Vốn tiền đến từ chênh lệch giữa thu nhập và chi tiêu. Nếu bạn tiêu hết bạn không có vốn. Không có vốn bạn không thể đầu tư. Không đầu tư bạn không có tài sản. Chuỗi này rất đơn giản nhưng rất nhiều người phá vỡ nó vì muốn nâng mức sống ngay khi tăng thu nhập.

Vốn kỹ năng đến từ thời gian tập trung sâu. Không phải học lan man, không phải xem nội dung truyền cảm hứng mà là học có cấu trúc thực hành, sai và sửa. Vốn kỹ năng giúp bạn tăng giá trị trên thị trường. Khi giá trị tăng, thu nhập có cơ hội tăng theo cấp số nhân thay vì chỉ nhích từng chút.

Bây giờ hãy nói về tâm lý sợ hãi, yếu tố giữ bạn trong vòng quay chuột chạy. Khi bạn không có quỹ dự phòng, bạn sống trong trạng thái dễ tổn thương tài chính. Một hóa đơn bất ngờ cũng có thể làm bạn hoảng loạn.

Trong trạng thái đó, bạn sẽ chọn an toàn bằng mọi giá. Bạn không dám nghỉ việc để học nâng cấp. Bạn không dám chuyển môi trường tốt hơn. Bạn không dám thử cái mới. Thiếu vốn tạo ra sợ hãi. Sợ hãi tạo ra quyết định ngắn hạn. Quyết định ngắn hạn củng cố sự thiếu vốn.

Đó là vòng lặp. Ngược lại, khi bạn có quỹ dự phòng 6 tháng chi phí sinh hoạt, tâm lý bạn thay đổi, bạn bớt hoảng loạn, bạn có khoảng đệm để suy nghĩ dài hạn. Khoảng đệm đó không chỉ là tiền, nó là không gian tâm trí.

Bây giờ nói về môi trường, con người bị định hình mạnh bởi tiêu chuẩn xung quanh. Nếu xung quanh bạn ai cũng sống từ lương đến lương, bạn sẽ coi đó là bình thường. Nếu mọi người đều tiêu dùng theo hình ảnh, bạn sẽ thấy mình cần theo kịp.

Thay đổi môi trường không có nghĩa là bỏ hết mối quan hệ cũ, nhưng bạn cần bổ sung môi trường mới nơi người ta nói về chiến lược, tài sản, dài hạn, thay vì chỉ nói về chi tiêu và than phiền. Môi trường mới nâng tiêu chuẩn suy nghĩ của bạn. Khi tiêu chuẩn thay đổi, hành vi thay đổi.

Cuối cùng hãy nói về bản sắc tài chính. Nếu bạn nhìn mình là người kiếm lương, bạn sẽ hành động như người kiếm lương. Nếu bạn nhìn mình là người xây tài sản, bạn sẽ ra quyết định khác. Bản sắc không thay đổi bằng lời hô hào. Nó thay đổi qua hành động nhỏ lặp lại.

Khi bạn ghi chép chi tiêu thay vì tiêu theo cảm xúc. Khi bạn dành tiền đầu tư trước khi chi tiêu. Khi bạn học về quản trị rủi ro thay vì né tránh nó. Mỗi hành động đó củng cố một con người mới.

Thăng hạng giai cấp không phải là một cú nhảy đột ngột, nó là quá trình tích lũy vô hình trong nhiều năm. Người ngoài chỉ nhìn thấy kết quả. Họ không thấy những buổi tối học tập, những quyết định từ chối tiêu dùng, những tháng kỷ luật đầu tư.

Nếu bạn muốn thoát khỏi tầng đáy, bạn phải chấp nhận một giai đoạn không hào nhoáng. Bạn phải chấp nhận đi chậm hơn trong tiêu dùng, để đi nhanh hơn trong tích lũy.

Ở phần cuối cùng, chúng ta sẽ tổng hợp lại toàn bộ chiến lược thành một lộ trình rõ ràng, để bạn không chỉ hiểu mà còn biết bắt đầu từ đâu, bắt đầu như thế nào và kiên trì ra sao. Bây giờ chúng ta không nói thêm về vấn đề nữa, chúng ta nói về lộ trình.

Chiến lược 3 tầng: kiểm soát, xây dựng, mở rộng.

Nếu bạn thực sự muốn thăng hạng giai cấp trong 5 đến 10 năm tới, bạn cần một chiến lược ba tầng: kiểm soát, xây dựng, mở rộng.

Tầng một, kiểm soát. Bạn không thể xây bất cứ thứ gì khi dòng tiền của bạn rò rỉ. Việc đầu tiên không phải là đầu tư. Việc đầu tiên là kiểm soát chi tiêu và tạo trên lệch. Hãy nhìn thẳng vào dòng tiền của bạn. Thu nhập bao nhiêu, chi phí bao nhiêu, bao nhiêu phần trăm đang biến mất vào tiêu dùng cảm xúc.

Nguyên tắc cơ bản trả cho tương lai trước rồi mới chi cho hiện tại. Nghĩa là trích một phần cố định thu nhập để tiết kiệm và đầu tư ngay khi nhận lương, phần còn lại mới dùng cho sinh hoạt. Ban đầu có thể chỉ là 10% nhưng quan trọng là thói quen.

Khi bạn hình thành được chênh lệch ổn định giữa thu nhập và chi tiêu, bạn đã đặt viên gạch đầu tiên cho tự do. Song song đó là xây quỹ dự phòng, mục tiêu tối thiểu 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt. Quỹ này không để đầu tư mạo hiểm, nó để bảo vệ bạn khỏi hoảng loạn. Khi bạn không hoảng loạn, bạn ra quyết định tốt hơn.

Tầng hai, xây dựng. Khi bạn có kiểm soát vào một chút vốn, bạn bắt đầu xây tài sản và kỹ năng. Về kỹ năng, hãy tập trung vào những thứ có tính đòn bẩy cao và phù hợp với xu hướng dài hạn, công nghệ, phân tích, marketing số, quản lý tài chính, ngoại ngữ, xây dựng thương hiệu cá nhân.

Đừng học lan man, hãy chọn một hướng và đào sâu 2 đến 3 năm. Kỹ năng chất lượng cao giúp bạn tăng giá trị mỗi giờ. Khi giá trị tăng, thu nhập có thể nhảy vọt thay vì chỉ nhích từng bước.

Về tài sản bắt đầu đơn giản. Đầu tư định kỳ vào các công cụ phù hợp với khẩu vị rủi ro và hiểu biết của bạn. Đừng chạy theo phong trảo. Đừng tìm làm giàu nhanh. Hãy tìm sự bền vững. Hiệu ứng lãi kép không gây phấn khích trong năm đầu. Nhưng sau 5 đến 10 năm, nó tạo ra khác biệt mà người tiêu dùng phô trương không bao giờ có.

Tầng ba, mở rộng. Khi thu nhập tăng và tài sản bắt đầu sinh lời, bạn bước vào giai đoạn mở rộng. Đây là lúc bạn tìm kiếm cơ hội có đòn bẩy lớn hơn, góp vốn, kinh doanh, sản phẩm số, đầu tư quy mô lớn hơn.

Nhưng lưu ý, mở rộng chỉ nên diễn ra khi nền tảng đã vững. Rất nhiều người bỏ qua hai tầng đầu, nhảy thẳng vào rủi ro cao khi chưa có vốn và kỹ năng. Kết quả là họ quay lại điểm xuất phát, thậm chí lùi sâu hơn.

Thăng hạng giai cấp là một quá trình có cấu trúc, không phải may mắn, không phải một thương vụ duy nhất, không phải một quyết định bốc đồng. Bây giờ tôi muốn nói về một sự thật quan trọng.

Bạn sẽ cảm thấy cô đơn trong quá trình này. Khi bạn giảm tiêu dùng, người khác có thể nói bạn keo kiệt. Khi bạn từ chối cuộc vui để học thêm, người khác có thể nói bạn khô khan. Khi bạn nói về đầu tư dài hạn, có thể không ai hứng thú.

Nhưng hãy nhớ bạn không xây tương lai để được vỗ tay hôm nay. Bạn xây để có tự do ngày mai. Sau 3 đến 5 năm khi bạn có quỹ đầu tư ổn định, khi thu nhập của bạn không còn phụ thuộc hoàn toàn vào lương, khi bạn có thể nghỉ một thời gian mà không sụp đổ tài chính, lúc đó bạn sẽ hiểu giá trị của kỷ luật.

Bốn cái bẫy vô hình vẫn tồn tại, giải trí vẫn hấp dẫn, tiêu dùng vẫn quyến rũ, vòng quay chuột chạy vẫn an toàn, ngục tù tư duy vẫn dễ chịu. Nhưng bạn đã có bản đồ, vấn đề không phải là bạn biết bao nhiêu. Vấn đề là bạn có dám khác đi không?

Thăng hạng giai cấp không phải là để chứng minh với ai, nó là để bạn có quyền lựa chọn cuộc đời mình. Nếu hôm nay bạn bắt đầu kiểm soát thời gian, kiểm soát dòng tiền và nâng cấp bản thân, 5 năm nữa bạn sẽ không nhận ra con người cũ của mình.

Còn nếu bạn trì hoãn thêm một năm rồi thêm một năm nữa, 5 năm sau bạn sẽ vẫn hỏi cùng một câu: "Tại sao mình cố gắng mà vẫn chưa thoát ra?". Lựa chọn không nằm ở hệ thống, lựa chọn nằm ở bạn. Yeah!

Nội dung bản quyền bởi Hành Trình Thành Công