Một con đường cao tốc cho tương lai của nền tài chính kỹ thuật số châu Âu

Khi các khoản thanh toán và thị trường tài chính chuyển sang kỹ thuật số, tiền tệ của ngân hàng trung ương cũng phải phát triển theo.

Thông qua các sáng kiến ​​như Pontes và Appia, Hệ thống Euro đang hợp tác với các bên tham gia thị trường để đảm bảo rằng tài chính được mã hóa có thể được thanh toán an toàn bằng tiền của ngân hàng trung ương, hỗ trợ đổi mới, hội nhập và chủ quyền tài chính của châu Âu.

Bạn có thấy, hiện nay công nghệ đang làm thay đổi cách chúng ta giao tiếp, kể cả việc đi lại, làm việc và thanh toán dưới mọi hình thức hay không? Nếu đã như vậy thì cách thức để nhận thấy ngay, là việc các ngân hàng trung ương phát hành tiền cũng cần phải thay đổi để đáp ứng nhu cầu ngày càng phát triển của xã hội mà chúng ta phục vụ.

Mỗi quốc gia trong khu vực Châu Âu khi thực hiện quá trình phát hành tiền, thì chắc chắn đến từ hoạt động cốt lõi của các ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, phần lớn tiền chúng ta sử dụng trong các giao dịch hàng ngày lại do khu vực tư nhân tạo ra – ví dụ, khi một ngân hàng tài trợ cho khoản vay thế chấp chẳng hạn.

Cuối cùng, người dân chấp nhận hình thức tiền tư nhân này như một phương thức thanh toán vì họ có quyền chuyển đổi nó, theo tỷ lệ 1:1, thành tiền của ngân hàng trung ương – tài sản an toàn nhất và là điểm tham chiếu neo giữ toàn bộ hệ thống, chính sự tương tác này giúp xây dựng và duy trì lòng tin của người dân đối với chính phủ.

Tuy nhiên, tiền do ngân hàng trung ương phát hành hiện nay có hai hình thức. Đối với nhu cầu thanh toán hàng ngày, chúng ta có tiền mặt, và khi cuộc sống của chúng ta ngày càng chuyển sang trực tuyến, thì chúng ta cần một hình thức tiền mặt kỹ thuật số để bổ sung cho tiền giấy và tiền xu, chính điều này đã thôi thúc các quốc gia trong khu vực hệ thống Euro phát triển đồng euro kỹ thuật số một cách nghiêm túc.

Trong khi đó, tại các thị trường tài chính bán buôn, tiền của ngân hàng trung ương thể hiện dưới dạng tiền gửi mà các ngân hàng nắm giữ tại ngân hàng trung ương của họ, các dữ liệu này được ghi nhận trong sổ sách kế toán của mỗi công ty đa quốc gia hay tập đoàn lớn. Các ngân hàng có thể sử dụng các khoản tiền gửi này cho các giao dịch khối lượng lớn và để thanh toán lẫn nhau. Qua đó, tiền của ngân hàng trung ương chính là nền tảng của cơ sở hạ tầng thị trường tài chính bán buôn hiện nay.

Tuy nhiên, thị trường tài chính bán buôn cũng không tránh khỏi sự thay đổi. Nhờ công nghệ mã hóa tài sản (tokenization) và công nghệ sổ cái phân tán (DLT - Distributed ledger technology), việc biểu diễn các tài sản tài chính như trái phiếu dưới dạng mã thông báo kỹ thuật số - hay nói đơn giản là các tập tin - sẽ trở nên khả thi, cho phép chuyển giao và cập nhật hiệu quả hơn so với hiện nay. Những công nghệ mới này hứa hẹn mang lại sự đổi mới, hiệu quả và tích hợp cao hơn trên toàn thị trường tài chính toàn cầu.

Đối với tài sản được mã hóa và công nghệ sổ cái phân tán (DLT), các giao dịch sẽ được xử lý nhanh hơn và hiệu quả hơn, giảm chi phí xử lý và rủi ro. Ngoài ra, toàn bộ vòng đời của một tài sản - từ giao dịch đến thanh toán và lưu ký - sẽ diễn ra trên cùng một nền tảng, hoạt động 24/7.

Nhìn chung, hoạt động xuyên biên giới sẽ trở nên đơn giản và rẻ hơn, với chi phí thấp hơn trên diện rộng. Hợp đồng thông minh sẽ cho phép tạo ra nhiều giải pháp sáng tạo hơn nữa. Lúc này, thị trường tài chính sẽ trở nên hiệu quả và tích hợp hơn cũng sẽ đồng nghĩa với nguồn vốn rẻ hơn cho nền kinh tế thực.

Để tận dụng tối đa lợi ích của các công nghệ này, những nhà đầu tư đa quốc gia sẽ cần một tài sản an toàn để thanh toán giao dịch – tiền của ngân hàng trung ương. Và đó chính là mục tiêu mà hệ thống của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang hướng tới.

Nhờ sáng kiến ​​Pontes của Eurosystem, chúng tôi sẽ có thể cung cấp phương thức thanh toán các giao dịch bán buôn dựa trên công nghệ sổ cái phân tán (DLT) bằng tiền của ngân hàng trung ương ngay từ quý 3 năm 2026.

Ban đầu, chúng tôi sẽ kết nối hệ thống tài chính cốt lõi của mình – Dịch vụ TARGET – với các nền tảng DLT mới này. Điều này sẽ mang lại sự an toàn và uy tín thể chế cần thiết để tài chính mã hóa phát triển mạnh mẽ ở châu Âu. Và đây mới chỉ là khởi đầu!

Để phát huy tối đa tiềm năng của mã hóa token và công nghệ sổ cái phân tán (DLT), các nhà đầu tư cần tiền của ngân hàng trung ương được tích hợp trực tiếp hơn vào các nền tảng này. Với mục tiêu đó, tuần này chúng tôi đã công bố lộ trình cho sáng kiến ​​Appia của mình trên các phương tiện thông tin đại chúng chính thống.

Mục tiêu của Appia là thiết kế – cùng với các bên tham gia thị trường – thế hệ tiếp theo của cơ sở hạ tầng tài chính châu Âu. Quá trình này sẽ hướng dẫn việc chúng ta dần dần cải tiến Pontes liên tục để đảm bảo rằng nó phát triển phù hợp với Appia. Nhưng nó cũng sẽ định hướng thị trường xây dựng các giải pháp và cơ sở hạ tầng riêng theo cách đảm bảo cạnh tranh, hội nhập và đổi mới cho thị trường tài chính châu Âu.

Nền tảng của tất cả điều này sẽ là tiền tệ trung ương châu Âu được mã hóa an toàn, cung cấp cho thị trường điểm tựa thanh toán cần thiết để phát triển một cách an toàn. Để thực hiện thành công, các bên tham gia thị trường đã khẳng định rõ ràng rằng điều này là thiết yếu. Appia sẽ được phát triển thông qua quan hệ đối tác công tư rộng rãi, và thiết kế cuối cùng sẽ phản ánh sự hợp tác sâu rộng thông qua các thử nghiệm, bằng chứng về khái niệm và các tiêu chuẩn chung.

Còn một khía cạnh nữa cần xem xét. Trong thế giới ngày nay, cơ sở hạ tầng tài chính có thể mang ý nghĩa địa chính trị. Nếu châu Âu không xây dựng những con đường tài chính kỹ thuật số của riêng mình, họ có nguy cơ phải phụ thuộc hoàn toàn vào những con đường do người khác xây dựng. Để tránh rơi vào tình huống như vậy, chúng ta không được tự mãn hay tụt hậu. Chính vì thế mà Châu Âu có cả công nghệ và phương tiện để tránh sự phụ thuộc này.

Pontes là một sáng kiến để kết nối hệ thống thanh toán hiện có của ECB (TARGET Services) với các nền tảng sử dụng DLT (Distributed Ledger Technology) để cho phép thanh toán giao dịch token hoá bằng tiền trung ương. Cách hoạt động cơ bản là thay vì phải đổi token sang tiền tư nhân rồi mới rút về tiền trung ương, Pontes cho phép thanh toán trực tiếp bằng tiền của ECB thông qua cầu nối giữa TARGET và nền tảng DLT. Lộ trình triển khai cung cấp khả năng này từ quý 3 năm 2026 (giai đoạn ban đầu).

Appia là lộ trình thiết kế hạ tầng tài chính thế hệ mới của châu Âu - một chương trình hợp tác công‑tư để cùng thị trường thiết kế, thử nghiệm và chuẩn hoá cách token hoá và thanh toán bằng tiền trung ương hoạt động. Mục tiêu là đảm bảo tính cạnh tranh, tích hợp và đổi mới cho thị trường châu Âu, đồng thời giữ chủ quyền hạ tầng tài chính (không phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng do bên ngoài xây dựng). Phương pháp hiện nay đang làm việc qua thí nghiệm, proof‑of‑concept và tiêu chuẩn chung với nhiều bên trong ngành để ra thiết kế cuối cùng.

Ví dụ đơn giản để dễ hình dung như thế này: công ty A bán trái phiếu token cho công ty B; thay vì phải qua nhiều bước đổi tiền, Pontes cho phép B trả ngay bằng số dư tại ngân hàng trung ương trên nền DLT, nên giao dịch hoàn tất nhanh và rủi ro thấp. Pontes = cầu nối kỹ thuật để thanh toán token bằng tiền trung ương; Appia = lộ trình và thiết kế hạ tầng châu Âu để token hoá phát triển an toàn, hiệu quả và có chủ quyền.

Tại sao hai sáng kiến này quan trọng? Chúng sẽ cho phép giao dịch token hoá được thanh toán bằng tiền an toàn nhất - tiền của ngân hàng trung ương. Mang lại giá trị hiệu quả cao khi rút ngắn quy trình từ giao dịch tới thanh toán và lưu ký, giảm chi phí và rủi ro. Công việc thực hiện tích hợp và 24/7 đối với vòng đời tài sản (giao dịch, thanh toán, lưu ký) có thể chạy trên cùng nền tảng, hoạt động liên tục. Ngoài ra, vấn đề chủ quyền kỹ thuật số giúp châu Âu không phải phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng do bên ngoài phát triển.

Nhiều người lúc này sẽ có nhiều ý kiến trái chiều khi nhận định Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB - European Central Bank) đang chuẩn bị cách để tài sản số (token) có thể được mua bán và thanh toán an toàn bằng tiền của ngân hàng trung ương trên nền tảng kỹ thuật số. Điều này giúp giao dịch nhanh hơn, rẻ hơn và an toàn hơn cho thị trường lớn. Bạn có nghĩ giống họ không?

Trong tương lai, chúng ta sẽ có riêng một hệ sinh thái châu Âu tích hợp sẽ thay thế các cơ sở hạ tầng phân tán hiện nay. Nó sẽ hỗ trợ các nỗ lực phát triển liên minh tiết kiệm và đầu tư, đồng thời đảm bảo đồng euro vẫn là trụ cột đáng tin cậy của nền kinh tế số châu Âu.

Việc tất yếu là cần phải hoàn thiện các sự thay đổi này càng sớm càng tốt, và nó dĩ nhiên là điều không thể tránh khỏi – nhưng cách chúng ta ứng phó với nó lại phụ thuộc vào chính chúng ta. Thông qua Pontes và Appia, châu Âu đang lựa chọn định hình không gian tài chính kỹ thuật số của riêng mình. Tôi tin chắc chắn là như vậy, và nó sẽ trở thành hiện thực trên toàn thế giới trong tương lai gần.

Nội dung bản quyền bởi: Piero Cipollone